MANİSA CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ - KÖKBİLİG Dergisi Kasım 2026 Sayısı İçin Genel Makale Çağrısı: "Çeviri Teknolojileri"
KÖKBİLİG Dergisi Kasım 2026 Sayısı İçin Genel Makale Çağrısı: “Çeviri Teknolojileri”
Teknoloji, çok disiplinli bir etki alanı yaratarak çeviri sahasında da kayda değer bir dönüşüm sürecini
tetiklemiştir. 20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren insan müdahalesi olmaksızın çeviri gerçekleştirme
konusundaki sistematik çalışmalar, bilimsel literatürde önemli bir yer edinmiştir. İkinci Dünya Savaşı
sonrası dönemde jeopolitik ve stratejik gereksinimlerle hız kazanan araştırmalarda, farklı dillerdeki
enformasyonu makine aracılığıyla kavrama ve aktarma ihtiyacı, günümüz bilimsel paradigmasında da
geçerliliğini sürdürmektedir. 1960'lı yılların başlarından itibaren Türkiye Cumhuriyeti'nin ve Türkçenin de
bu akademik ve teknolojik girişimlere entegre olması, ulusal çeviri bilim tarihimiz açısından dikkate değer
bir dönüm noktası teşkil etmektedir.
Çeviri süreçlerinin otomatizasyonu yanında, profesyonel çevirmenlerin mesleki performansını destekleyici
teknolojik araçların geliştirilmesi de 1970'li yıllardan itibaren bilişim uzmanlarının araştırma gündeminde
kendine yer bulmuş ve 1990'ların ortalarından itibaren piyasaya sürülen bilgisayar destekli çeviri sistemleri,
çeviri metodolojisinin vazgeçilmez parçaları olarak yerlerini almıştır.
Türkiye’de makine çevirisi odaklı akademik araştırmalar, 1980'li yılların başlarında mühendislik
fakültelerinin öncülüğünde başlamış bulunmaktadır. Eş zamanlı olarak yeni tesis edilen Mütercim
Tercümanlık bölümlerinde ise makine çevirisi ve bilgisayar destekli çeviri araçlarına yönelik bilimsel
incelemeler, özellikle son yirmi yılda ivme kazanmıştır. Bugün gelinen noktada bilgisayar bilimleri ve
çeviribilim disiplinlerinde artan bir ilgi odağı hâline gelen dil ve çeviri teknolojileri konusunda disiplinler
arası araştırmaların nitelik ve nicelik olarak artması da önem teşkil etmektedir.
Dilbilimsel ve teknolojik kaynak bakımından göreceli olarak sınırlı bir konumda bulunan Türkçe için
kamusal erişime açık, operasyonel makine çevirisi sistemlerinin inşası; yapay zekâ, doğal dil işleme,
çeviribilim, dilbilim ve bilgisayarlı dilbilim alanlarında uzmanlık sahibi bilim insanlarının kolektif
çalışmaları ile mümkün olabilecektir. Bu akademik iş birliği sayesinde, bilgisayar destekli çeviri araçları ve
benzer dilsel teknolojilerin geliştirilmesi de hız kazanacaktır. Bu bağlamda, makine çevirisi ve diğer çeviri
teknolojileri üzerine ulusal düzeyde çalışmalar yürüten araştırmacıların akademik bir platformda buluşması,
fikir alışverişinde bulunması ve çalışmalarını konuyla ilgili bilimsel çevrelerle paylaşması, söz konusu iş
birliğinin epistemolojik temelini de oluşturacaktır.
Genel çağrıya konu olan Çeviri Teknolojileri sayısı aşağıdaki konu başlıkları üzerine yazılmış araştırma
makalelerini bir araya getirmeyi amaçlamaktadır:
• Çeviri teknolojilerinin çeviri sürecine etkisi
• Çeviri eğitiminde teknolojinin yeri
• Bilgisayar destekli çeviri araçları
• Çeviri teknolojilerinin ideolojik, siyasal, toplumsal, kültürel, hukuki ve etik yönleri
• Bütünce/derlem araçları ve çeviri
• Türkçe makine çevirisi sistemleri
• İnsan-bilgisayar etkileşimi ve çeviri
• Yapay zekâ ve çeviri
• Çevirmenlerin gözünden çeviri teknolojileri
• Çeviri şirketlerinin gözünden çeviri teknolojileri
• Çeviri teknolojilerinin diğer alanlarda kullanımı
• Çeviri ve gelecek
• Çeviride teknoloji ve erişilebilirlik
• Yapay zekâ, çeviri ve erişilebilirlik
• Çeviribilim kuramları ve çeviri teknolojileri ilişkisi
Yukarıdaki konu başlıkları öncelikli olmak üzere benzer konuları tartışan araştırma makaleleri çifte kör
hakemlik ilkesine göre değerlendirilecektir. Değerlendirme sonucunda yayına uygun bulunan makaleler,
Manisa Celal Bayar Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi dergisi KÖKBİLİG’in Kasım 2026
sayısında yayınlanacaktır. İlgilenen araştırmacılar tam metin halindeki makalelerini ve 100-150 kelimelik
biyografilerini aşağıda belirtilen son gönderim tarihine kadar gönderebilir. Makale yazım ve kaynak
kullanım kurallarına, bu sitedeki "Yazım ve Kaynak Kullanımı" sekmesinden ulaşılabilir.
Makale son gönderim tarihi: 15 Eylül 2026
Yayınlanma tarihi: Kasım 2026
Kelime sayısı: 4.000-5.000 (kaynakça dahil)
Kaynakça: APA 7
Gönderim ve iletişim adresi: mtb@cbu.edu.tr
KÖKBİLİG: https://itbf.mcbu.edu.tr/Sayfa/Kokbilig